Łuszczyca jako choroba o podłożu genetycznym

Łuszczyca jest przewlekłą, nawracającą, zapalną chorobą skóry o podłożu genetycznym. Za główny czynnik chorobotwórczy uznaje się zaburzenia autoimmunologiczne, w których pośredniczą komórki T, skierowane przeciw antygenom. Zaburzenia te wciąż pozostają niejasne. Obserwuje się, że wiele osób ma jeden gen łuszczycowy, albo więcej, ale mimo tego nie chorują. Oznacza, to że łuszczyca jest wieloczynnikową, poligenową chorobą, którą mogą wyzwolić czynniki zewnętrzne i wewnętrzne.

Łuszczyca zwyczajna – kryterium geograficzne, kryterium wieku i grupy ryzyka

Łuszczycę zwyczajną obserwuje się u około 2% populacji w USA i Europie zachodniej. Znacznie mniejszą zapadalność na łuszczycę obserwuje się w krajach azjatyckich i afrykańskich. Ponadto zauważono, że łuszczyca może współwystępować z chorobami sercowo-naczyniowymi, otyłością czy nadciśnieniem. Źródła wskazują, że u pacjentów z łuszczycą zwiększa się prawdopodobieństwo choroby Leśniowskiego-Crohna. Łuszczyca zwyczajna może wystąpić u osób w każdym wieku, z obserwacji jednak wynika, że występują dwa szczyty pierwszych objawów – jeden około 20 roku życia oraz drugi około 60 roku życia.

Czynniki wyzwalające łuszczycę

Czynników prowokujących łuszczycę jest wiele i w dużym stopniu zależą one od stanu łuszczycy pacjenta. Znacznie większym ryzykiem obarczeni są pacjenci z łuszczycą wysiewną, niż pacjent z łuszczycą stabilną. Czynniki sprawcze można podzielić na czynniki fizyczne, czynniki chemiczne oraz czynniki prowokujące wewnątrzpochodne.

Za czynniki fizyczne uznaje się promieniowanie UV i promieniowanie X, tatuaże, dermabrazję, zabiegi chirurgiczne, szczepienia oraz iniekcje podskórne czy śródskórne. Ponadto czynnikami fizycznymi są szczepienia, ukąszenia owadów, oparzenia słoneczne, otarcia oraz terapia pijawkami czy akupunktura. Do czynników chemicznych zalicza się oparzenia chemiczne, przewlekłe zapalenie skóry, a nawet niektóre środki do leczenia miejscowego łuszczycy. Czynniki wewnątrzpochodne to np. paciorkowcowa infekcja gardła, oraz HIV/AIDS.

Do wywołania łuszczycy mogą przyczynić się ponadto pewne grupy leków takie, jak np. beta-blokery czy niesteroidowe leki przeciwzapalne. Po odstawieniu preparatów kortykosteroidowych, podawanych ogólnie pacjentom z łuszczycą, dochodzi do zaostrzenia się choroby.

Objawy kliniczne łuszczycy

Początkowo zmiany chorobowe mają charakter rumieniowo-złuszczający, przybierają postać małych, czerwonych, dobrze odgraniczonych plamek pokrywających się stopniowo srebrną łuską. Przy lokalizacji zmian w okolicach bardziej unaczynionych, wykwitom towarzyszy biały obszar, spowodowany skurczem naczyń, tzw. pierścień Woronoffa. W obrazie klinicznym choroby obserwuje się współistnienie trzech objawów: objawu świecy, objawu ostatniego małego płatka skóry i objawu Auspitza.

O objawie świecy mówi się, gdy łuski zdrapywane ze zmienionej chorobowo lokalizacji, odpadają jako drobne płatki, przypominające wosk ze świecy. Objaw ostatniego małego płatka skóry występuje natomiast, gdy po usunięciu wszystkich łusek pozostanie wilgotna, cienka, prześwitująca warstwa skóry, pokrywająca ognisko chorobowe. Ognisko chorobowe jest suche, dopóki jest chronione przez ostatnią warstwę skóry. Objaw Auspitza występuje, gdy po usunięciu ostatniej warstwy skóry pojawia się punkcikowe krwawienie z powiększonych kapilar.

Lokalizacje łuszczycy

Łuszczyca występuje w różnych lokalizacjach ciała, a zmiany chorobowe są swoiste dla każdej z tych lokalizacji. Zmiany chorobowe obserwuje się na owłosionej skórze głowy, w pachwinach, pachach, pępku, szparze międzypośladkowej, na podeszwach stóp. Inne lokalizacje zajęte chorobowo to paznokcie, a rzadko: prącie, fałdy i zgięcia, wargi oraz błona śluzowa jamy ustnej.