Łuszczyca – metody leczenia

Łuszczyca należy do schorzeń, w których leczeniu możliwe jest stosowanie różnego rodzaju środków. Gdyby udało się w pełni poznać mechanizm genetyczny wywołujący chorobę, z pewnością o wiele łatwiej byłoby opracować metodę lub metody doprowadzające do całkowitego wyleczenia choroby. Zgodnie z aktualnym stanem wiedzy łuszczyca jest chorobą, której nie można zwalczyć do końca, a nawroty są regułą. Obecnie nie udało się też wypracować skutecznych metod profilaktycznych. Z obserwacji klinicznych wynika, że u osób z łuszczycą ograniczoną do 10% powierzchni ciała, jedyną metodą jest leczenie miejscowe. W cięższych przypadkach choroby konieczne jest stosowanie leczenia kojarzonego głównie z terapią ogólną.

Preparaty stosowane w leczeniu miejscowym

Podstawowe środki stosowane w leczeniu miejscowym to ditranol, kortykosteroidy i analogi witaminy D. Ditranol znany jest również jako cygnolina i antralina. Lek charakteryzuje się szerokim spektrum działania na poziomie DNA i komórek. Ditranol musi być stosowany w stopniowo wzrastających stężeniach od 0,125 % do 1-2%. Zbyt wysokie stężenie preparatu może wywołać toksyczne zapalenie skóry. Lek można mieszać z wazeliną lub pastą, przy czym pasta działa wolniej, ale minimalizuje ryzyko podrażnień. Można go łączyć z innymi środkami lub z fototerapią.

Miejscowe preparaty kortykosteroidowe stosuje się w ograniczonej łuszczycy. Preparaty zawierają kortykosteroidy bardzo silne, silne lub średnio silne, których działanie powoduje szybkie ustępowanie stanu zapalnego i ustępowanie zmian. Kortykosteroidy są wskazane w leczeniu łuszczycy na owłosionej skórze głowy. Pacjenci bardzo chętnie stosują preparaty kortykosteroidowe, uznając je za szybką i elegancką metodę kontroli choroby. Minusem terapii z użyciem kortykosteroidów są krótsze, niż po ditranolu, okresy remisji, ponadto może nastąpić nawrót zmian, jako efekt odstawienia lub może wystąpić reakcja krostkowa.

Działanie witaminy D i jej analogów – kalcypotriolu i takalcytolu – polega na nasileniu różnicowania i zmniejszania proliferacji komórek, w tym keratynocytów. Ponadto analogi witaminy D modulują funkcje komórek T i komórek dendrytycznych. Kalcypotriol i takalcytol można łączyć z fototerapią oraz z miejscowo stosowanymi kortykosteroidami.

Preparaty stosowane w leczeniu ogólnym

W leczeniu ogólnym najczęściej stosowane środki to cyklosporyna, estry kwasu fumarowego i metotreksat oraz acytretyna. Leki te wykazują właściwości immunomodulujące, zwłaszcza funkcji komórek T. Cyklosporynę podaje się w dawce 2,5 -5 mg/kg dziennie. Gdy po miesiącu leczenia obserwujemy poprawę, niska dawka może być kontynuowana, a w przypadku braku efektu dawka może być stopniowo zwiększana do 5,0 mg/kg dziennie. Gdy po 6 tygodniach poprawa nie następuje, należy zaprzestać leczenia.

Cyklosporynę powinno się stosować tylko i wyłącznie w terapii okresowej. Negatywne skutki przyjmowania leku to uszkodzenie nerek, wzrost wartości ciśnienia tętniczego, ponadto u pacjentów pojawia się drżenie, przerost dziąseł i nadmierne owłosienie. U pacjentów stosujących lek zwiększa się ryzyko nowotworów. Estry kwasu fumarowego są z powodzeniem stosowane w Niemczech. Na początku są przepisywane niskie dawki leku, następnie dawka jest zwiększana. Objawy niepożądane, występujące na początku terapii, to nudności, wymioty i zgaga. U nielicznych pacjentów występuje białkomocz, co jest sygnałem do zaprzestania stosowania leku.

Metotreksat to środek stosowany z powodzeniem w łuszczycowym zapaleniu stawów, jak również w innych rodzajach łuszczycy. Lek może być podawany doustnie, domięśniowo, podskórnie lub dożylnie. Do objawów niepożądanych należą objawy ze strony wątroby oraz zahamowanie funkcji szpiku kostnego. Metotreksat podaje się raz w tygodniu w trzech podzielonych dawkach (2,5-7,5 mg doustnie) co 12 godzin. Podskórnie, dożylnie lub domięśniowo lek podaje się w dawkach 15-25 mg tygodniowo. Podczas terapii metotreksatem należy kontrolować morfologię krwi i liczbę płytek krwi oraz funkcje wątroby i nerek. Należy również kontrolować stan płuc z powodu ryzyka ich zwłóknienia.

Acytretyna to lek stosowany jako jedna z opcji terapeutycznych w leczeniu ciężkiej łuszczycy, w tym uogólnionej łuszczycy krostkowej oraz erytrodermii łuszczycowej. Lek można skojarzyć z miejscowo stosowanymi kortykosteroidami, analogami witaminy D, albo ditranolem. Acytretynę można skojarzyć również z fotochemioterapią i fototerapią. Pojedyncza dawka dzienna acytrecyny to 20-50 mg, podawana niezależnie od masy ciała, przez okres 2-4 tygodni. Przy zauważalnej poprawie dawkę zmniejsza się w zależności od potrzeb pacjenta do możliwie najniższego poziomu. W okresie 8-12 tygodni u około 70% pacjentów obserwuje się poprawę. Objawy niepożądane towarzyszące terapii to suchość ust, oczu i śluzówek nosa, ponadto może dojść do rozlanej utraty włosów oraz niewielkich zaburzeń widzenia nocnego. U około 50% pacjentów dochodzi do podwyższenia poziomów cholesterolu i trójglicerydów, u około 25% chorych testy wykazują nieprawidłowe funkcjonowanie wątroby.